Inspirerend Meertalig Onderwijs

Filosofische dialoog

De filosofische dialoog is een instrument voor alle leerkrachten en kinderen die nieuwsgierig zijn naar de wereld, zichzelf en de ander. De filosofische dialoog is een ontdekkingstocht, een denkreis, die je samen onderneemt. Je reist naar ieders mening over alledaagse dingen, onderwerpen waar geen pasklaar antwoord op te geven is. Je kunt lange en korte reizen maken, je kunt ze plannen maar ook spontaan laten gebeuren, je kan in het Fries communiceren maar ook in het Nederlands of Bildts.

Bekijk onze video

BURGERSCHAP, PERSOONSVORMING EN KENNIS

De filosofische dialoog is voor leerkrachten en basisscholen die willen werken aan kennis, persoonsvorming, burgerschap en 21-eeuwse vaardigheden zonder dat er een extra methode of vak op het rooster bij komt. Elke reis die je onderneemt vraagt om een kompas, het kompas bij de denkreis zijn de socratische vragen. Dit vraagt van jou als reiziger dialogische vaardigheden, een socratische houding. De filosofische dialoog is niet eenvoudig te hanteren, maar als je het eenmaal kunt dan kom je op de mooiste plekken en beleef je fantastische momenten met elkaar. De rol van de leerkracht is die van coach en niet van instructeur.

Foto: Michelle Schijf (2019).

FILOSOFISCHE DIALOOG IN HET KORT

De filosofische dialoog is een pedagogisch en didactisch instrument. Het is een middel om te werken aan actief burgerschap doordat het inclusief is, iedereen moet meedoen. Je leert al doende democratische vaardigheden als kritisch luisteren en denken, je eigen mening durven zeggen en respect te hebben voor de mening van een ander. Door te gaan filosoferen in verschillende talen werk je bovendien niet alleen aan burgerschap maar ook aan persoonsvorming, ieder kan trots zijn op zijn eigen taal. Onderzoek toont aan dat de dialoog cognitieve en culturele verschillen overbrugt. Het bevordert het sociale klimaat in de klas en de kennis op rekenen, taal en wereldoriëntatie verbetert.

kleine-kippie

LEERKRACHTEN OVER DE FILOSOFISCHE DIALOOG

“De kinderen kwamen samen tot de conclusie dat het einde ook altijd het begin van iets betekent.”

“Wat is het moeilijk om niet zelf te praten.”

“Groep 5 kan al alleen filosoferen!”

“De ‘denkmat’ is een handige tool. Het helpt mij en de kinderen.”

“Er komen kinderen bovendrijven die me positief verrassen met hun denkwijzen.”

… EN DE LEERLINGEN

“Het mooiste aan filosoferen is dat ik vrij kan zijn, vrij in denken en praten.”

BEGELEIDING

Om de filosofische dialoog in de school of in de klas in te voeren is het belangrijk dat er eerst algemene kennis ontwikkeld wordt over dit pedagogisch en didactisch middel. Dit kan tot stand komen door één of meerdere workshops over de filosofische dialoog bij te wonen, in teamverband op school of bij een cursus. Daarbij wordt de ‘denkmat’ overhandigd en krijgt een ieder informatiekaarten. De volgende stap is de filosofische dialoog toe te passen in de klas. Dit gebeurt door middel van het instructieprincipe voor-koor-door. De begeleider zal eerst een filosofisch gesprek voordoen met de klas. Een week later zullen de begeleider en de leerkracht samen een filosofische dialoog voeren met de kinderen. Tenslotte zal de leerkracht het alleen doen en zal door middel van een geluidsopname het gesprek getranscribeerd worden om te kunnen analyseren en reflecteren.

UIT DE PRAKTIJK: DE FILOSOFISCHE DIALOOG OP DE TWINER IN SINT JACOBIPAROCHIE

Op basisschool De Twiner in Sint Jacobiparochie is in het schooljaar 2018-2019 de filosofische dialoog ingevoerd in alle groepen, van kleuters tot groep 8. De ene groep (en leerkracht) is verder in ontwikkeling dan de andere, maar iedereen is bezig. De filosofische dialoog is geïntegreerd in de vakken Trefwoord en Kwink (sociaal emotionele methode) zodat er aan meertaligheid en burgerschap wordt gewerkt, terwijl het lesrooster niet voller wordt met een extra vak. De filosofische denkmat is geïmplementeerd en volgend schooljaar zullen er andere hulpmiddelen en werkvormen onderzocht worden op bruikbaarheid.

Contactpersonen voor dit project